Hoe laat is het op jouw prestatieklok?

Vakantie. Tijd om bij te lezen, te mijmeren, inspiratie op te doen en te onderzoeken of je de tweede helft van dit jaar “het anders” wil of moet gaan doen.

Ik las aan het strand een aardig boek: De Succescrisis” van Toon Gerbrands. Voormalig volleybalcoach, ex directeur van onder andere AZ en huidig directeur van PSV. In dit boek geeft Toon een aantal adviezen “hoe een crisis te managen”. Opvallend is een van de reacties van een relatie van hem: “ Hoezo crisis, jij bent toch alleen maar succesvol”? Niets is echter minder waar bij Toon maar hij geeft het woord crisis in ieder geval een andere betekenis: een omslagpunt.

Deze blog wordt zeker geen boekrecensie. Ik wil inzoomen op een tweetal aspecten die in het boek worden besproken. “Always change a winning team” en de “Prestatieklok”.

Het was toch never change a winning team?

Voordat ik er verder op inga, eerst een vakantiereflectie. We zijn in Le Marche (voor de niet kenners gelegen in Italië). Nog weinig Nederlanders die dat kennen (gelukkig J). Gelegen aan de Adriatische kust, ten zuiden van Rimini, ten noorden van Pescara. Het toerisme is hier nog niet echt geland en zeker niet in het zuidelijke deel van deze provincie. Toch is het in Europa volop vakantie. Veel kleine middeleeuwse dorpjes en een paar grotere steden (o.a. Fermo, Ancona, Macerata, Ascoli). We komen in deze Provincie nu voor het 4e achtereenvolgende jaar en wat ons steeds meer begint op te vallen is de toenemende leegstand. Je kunt zien dat het toerisme wel degelijk aan de kust floreerde (veel Italianen). Op de nodige plekken prachtige art-deco villa’s die herinneren aan betere tijden. Over het algemeen trouwens zien zowel de dorpen als ook de steden er goed onderhouden uit terwijl het economisch in Italië niet echt goed gaat. Waar komt dat geld dan vandaan zou je zeggen? Over het algemeen is het overal vrij stil. Zijn dit de voortekenen van een potentieel tweede Griekenland? Is men hier de prestatieklok soms voorbij? Al die gedachten spelen door mijn hoofd na het lezen van het boek van Gerbrands en met name het hoofdstuk “de prestatieklok”. Kunnen ze hier het tijd nog keren?

prestatieklokDe prestatieklok is een begrip dat door Stuart Lancaster (coach Brits rugbyteam) werd geïntroduceerd. Gerbrands neemt dit over in zijn boek en geeft aan dat iedereen dit mag delen. Dus ik ook. Dat doe ik dan ook graag.

De prestatieklok is niet alleen bruikbaar in de sport; het is zeker ook bruikbaar voor teams die een resultaat (moeten) neerzetten. Om twaalf uur presteert het team het beste. Is het vijf voor twaalf, dan loopt alles lekker. Er wordt goed samengewerkt, gepresteerd en het team is effectief. De resultaten zijn goed. De klok loopt echter door…. En dan komt de valkuil. Ieder teamlid gaat door op de manier die succes bracht. De organisatie verwacht dit ook. Is gefocused op de korte termijn. Iedereen voelt zich goed maar ongemerkt ontstaan er patronen in denken en handelen die ervoor zorgen dat de scherpte minder en minder wordt. Net iets minder doen dan net vóór het succes. De automatische piloot, weinig aandacht meer voor de externe omgeving etc. Langzaam maar zeker sluipen er ontwikkelingen in een team die verder succes in de weg staan. Er ontstaan irritaties, het lukt niet meer. De klok tikt verder en het is inmiddels een uur. Duidelijk is dat het team aantoonbaar minder en minder presteert. Vaak zie je dat de omgeving van het team deze verminderde performance al een tijdje waarneemt maar het team “er nog niet aan wil”. De crisis is daar!

Vaak leidt dat tot ontslag van de teamleider of van de medewerkers. Of wordt een interim-manager aangesteld. Er wordt kortom hard ingegrepen. Dit leidt altijd tot demotie. Niemand heeft dit gewild en toch gebeurt het (iedere keer weer).

Er komt een nieuwe frisse leidinggevende. Dat is het moment dat het op de prestatieklok zeven uur is. De leidinggevende begint met teamontwikkeling. Selecteert eventueel nieuwe teamleden en voert veranderingen door. Om 9 uur krijgt het team vertrouwen. Het enthousiasme keert terug. Om 10 uur is er een hecht team met een eigen stijl en cultuur. Nog een paar stappen door en het succes is er weer. Dit is de manier waarop we heel vaak te werk gaan.

De doorbraak in het denken zit volgens Stuart Lancaster dat je voortdurend alert bent op de lange termijn performance van een team. Daarvoor is nodig dat je in je team voortdurend doorselecteert. Ook al is de performance van je team nog zo goed. Dat vraagt om lef en visie maar ook een omgeving die niet alleen op de korte termijn is gericht. Wil je top presteren dan vraagt dat wel wat van iedereen die berokken is bij dit proces.

Programma boven team, team boven belang van speler. Organisatiedoelen boven persoonlijke doelen. Simpel gedefinieerd maar met de nodige consequenties.

Dit proces van doorselecteren begint als de klok om half twaalf staat zodat er kan worden doorgepakt direct nadat het team de top heeft bereikt in haar performance.

Natuurlijk gaat dit niet altijd op. Het zal misschien niet altijd zo drastisch moeten. Maar toch als je goed kijkt : we kennen allemaal het begrip automatische piloot. Of bewust bekwaam misschien. Je doet handelingen zo vaak dat je je niet meer bewust bent dat je ze doet, laat staan hoe je ze doet. Je maakt al een tijd deel uit van een team en de onbewuste patronen die erin zijn geslopen, zie je niet meer. Die nieuwe medewerkers of stagiaire ziet ze nog wel.

Krijgt deze de kans jou en je team daar op attent te maken? Is daar voldoende ruimte voor? Wordt er actief ingezoomd op feedback?

We kennen allemaal de “eerste 100 dagen” van. Dit is niet voor niets zo genoemd. Je hebt gemiddeld 100 dagen om nieuwe zaken in te brengen en veranderingen door te voeren. Erna komen de patronen. Onderdeel van het systeem.

En weer de opmerking: natuurlijk geldt dat niet voor iedereen. Maar toch: never change a winning team? Change a winning team? Of change your team in time?

Alle teams doorlopen fases. Tuckman spreekt over form-storm-norm- perform. Levine (1979) voegt een extra fase toe: starten (enthousiasme en structuur), strijden (hoe klaren wij de klus met elkaar), samen (het team functioneert effectief en bereikt de top. De extra fase is de slotfase: het team neemt afscheid van elkaar. Staat de prestatieklok net over twaalf (of nog veel later) en bevindt het team zich in de eindfase? Dan is het misschien goed om zaken (radicaal) te veranderen. Om de organisatie en het team vitaal te houden. Dit vraagt moed, lef en inzicht.

Ik ben benieuwd naar jouw reactie. Hoe laat is het op jouw prestatieklok? Wat vind jij van het principe "change a winning team?" .

Ciao! 

0 Responses

  1. […] Gerbrands: De succescrisis. Dit boek inspireerde ons tot de zomerblog. Al gelezen? Ben jij je bewust van je prestatieklok en wist je dat je een winnend team wel moet […]

Leave a comment